De braverikken tegen de boefjes
dinsdag, februari 15, 2011 FPC Dr. S. Van Mesdag Toernooi
12 februari 2011
De braverikken tegen de boefjes... De mogelijkheid om een toernooi te spelen in een zeer zwaar bewaakte gevangenis laat je niet zomaar aan je voorbij gaan. Nu zijn wij zeker niet de eerste ploeg die deze kans krijgt en waarschijnlijk ook niet de laatste.. Zoals het echte sterren betaamt namen we de zij-ingang, de hoofdingang is voor echte boeven.

Waarom is het bijzonder om in de Van Mesdag kliniek te voetballen.. een aantal redenen:
- Je voetbalt tegen ruim 135 jaren aan gevangenisstraf
- Je tegenspelers kunnen hebben gemoord, opgelicht, een zedenmisdrijf hebben gepleegd, enz.
- Er hangen meer camera’s dan in de Euroborg en toch kom je niet op de nationale TV
- Er is geen bewaking aanwezig waar je je snel achter kunt verschuilen op het moment dat je het even te spannend vindt.
Weken voor aanvang dit toernooi werden er de nodige grappen gemaakt, “spelen ze in zwart/wit gestreept tenue, nummer voorop ipv achterop?”, “ze kunnen vast niet hard lopen met zo’n zware ijzeren bal aan hun voeten…”. Niets van dit alles troffen we aan, een kleine teleurstelling. Voor de heren Tros was het geen teleurstelling.. Zij mochten “zomaar” naar binnen, ze voelden zich ook zowaar thuis…
De eerste 15 minuten die je rondloopt, denk je bij iedereen die je tegenkomt “zo, wat zal hij gedaan hebben? Hoeveel jaren gevangenisstraf moet hij nog uitzitten? Maar zodra het eerste fluitsignaal klinkt ben je alles vergeten en telt er maar 1 ding.. winnen! Je vergeet dat je tegenover een “zware” crimineel staat die (terecht) jaren opgesloten zit in een TBS kliniek. Je speelt gewoon tegen een ander team, en dat is ook waar sport voor bedoeld is.
We waren wel gewaarschuwd dat SVA 1 (de gevangenen) moeilijk te verslaan zou zijn… Ze spelen in de zaalcompetitie (2de klas) en hebben altijd het “thuis” voordeel. 1 van de spelers speelt tijdens zijn onbegeleid verlof bij de Leekster Eagles. Genoeg tegenstand dus. In totaal waren er 5 teams: SVA 1, SVA 2, HS’88 (3) 1, HS’88 (3) 2 en BP. SVA 1 en 2 bestaat uit gevangenen, BP is een team van jonge evangelisten uit Groningen, zij waren ook op bezoek.
De wedstrijden volgden elkaar in een hoog tempo op, dit was, gezien de weersomstandigheden zeer prettig. Na elke wedstrijd (10 min) was er tijd voor een sigaret en koffie / thee en hier en daar een babbeltje met een van de gevangenen. Persoonlijk heb ik het idee dat een aantal gevangenen het ook prettig vinden om een keer niet als een zware crimineel te worden gezien.
Ondanks de zeer slechte weersomstandigheden was het een zeer geslaagd toernooi. Op een paar kleine incidenten / schermutselingen na is het vredig verlopen. Ik had graag de foto’s willen laten zien, echter hier staat een gevangenisstraf op!
De einduitslag:
- SVA 1 (4-10)
- HS’88 2 (4-8)
- HS’88 1 (4-6)
- SVA 2 (4-4)
- BP (4-0)
Namens alle spelers wil ik bij deze graag Henk bedanken voor het mogelijk maken van dit toernooi. De koffie, thee en soep waren top, we nemen de uitnodiging graag aan om nog een keer langs te komen zodra het weer wat beter is.
Gerard/Lies, jullie zullen het waarschijnlijk al wel gemerkt hebben.. Jullie zoons hadden een “verlaat de gevangenis zonder te betalen” kaart uit het monopoly spel meegenomen. Ze konden dan ook met ons mee naar buiten.
Michel, als je nog echt wat wilt beveiligen… er schijnt bij de Van Mesdag kliniek nog een vacature te zijn naar aanleiding van de laatste (mislukte) ontsnappingspoging.
Nog even wat extra informatie over de FPC Dr. S. van Mesdag
1884: opening Groningse strafgevangenis
De Groningse strafgevangenis werd geopend op 1 maart 1884. De gevangenis werd gevuld met booswichten, dieven en oplichters. De cellulaire straf in de gevangenissen van Nederland had een maximum duur van vijf jaar. De eventueel resterende straf bracht men door in beperkte gemeenschap.
Onmenselijke omstandigheden
Bij binnenkomst in de gevangenis verloor de gevangene zijn naam en kreeg hij een nummer dat hij altijd op zijn kleding moest dragen. De gevangene mocht door de bewaarders alleen met dit nummer worden aangesproken. Contact met medegevangenen was absoluut verboden. Men was bang dat de gevangenen elkaar zouden aansteken met hun criminele gedrag. Het gevangenissysteem was allesbehalve menselijk, maar werd in die tijd wel als rechtvaardig beschouwd. In de loop der tijd is het beleid in de Nederlandse gevangenissen milder geworden. In Groningen werd het beleid vanaf 1939 versoepeld.
1952: Groningse gevangenis deels ‘noodasiel voor psychopaten’
In de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog bleef het aantal tbr-gestelden in Nederland groeien. Daarom moest een aantal inrichtingen geschikt worden gemaakt voor de tenuitvoerlegging van die maatregel.
Op 27 juni 1952 kreeg de zuidvleugel van de strafgevangenis in Groningen de status: noodasiel voor psychopaten. De eerste vijf ‘criminele psychopaten’ werden diezelfde dag nog opgenomen. Er veranderde weinig in het regime van de gevangenis en ook het personeel veranderde niet. De Groningse gevangenis en noodasiel voor ter beschikking van de regering gestelden werd tien jaar lang bevolkt door zowel ‘gewone’ gevangenen als tbr-gestelden. In 1958 werd de bestemming van de gevangenis uitgebreid met ‘psychisch gestoorde gedetineerden’. De ‘gewone’ criminelen werden overgebracht naar de gevangenis in Leeuwarden.
1962: uitsluitend Rijksasiel voor psychopaten
In de jaren 60, kwam de overgang van gevangenis naar tbr-inrichting op gang: een psychiater werd geneesheer-directeur en daarmee veranderde het regime. Er werden gedragsdeskundigen in dienst genomen om de tbr-gestelden te behandelen en een groot deel van de bewaarders werd omgeschoold tot groepsleider of sociotherapeutisch medewerker.
Vanaf 1 januari 1962 verbleven er in de strafgevangenis van Groningen alleen nog maar tbr-gestelden. De inrichting werd uitsluitend Rijksasiel voor psychopaten. De overige gevangenen werden overgebracht naar Veenhuizen.
Nieuwbouw ’70-er jaren maakt behandeling van patiënten mogelijk
Het oude gevangenisgebouw was niet geschikt voor de behandeling van patiënten. Vandaar dat in 1969 werd begonnen met de eerste fase van de nieuwbouw van de Dr. S van Mesdagkliniek. Er kwamen nieuwe arbeidstherapiezalen, gebouwen voor directie en administratie, een sportzaal, een recreatiezaal, ruimtes voor creatieve therapie en onderwijs en een bibliotheek. In 1976 werd de hoofdpoort van het oude gebouw aan de Hereweg gesloten en kreeg het gebouw een nieuwe ingang aan de Engelse Kamp 5.
Forensisch Psychiatrisch Centrum Dr. S. van Mesdag
De laatste verandering was in 2006. Om eenduidigheid binnen de tbs-sector te creëren is afgesproken dat alle tbs-klinieken zich zullen presenteren als forensisch psychiatrisch centrum. Daarmee werd de naam van de Mesdagkliniek: Forensisch Psychiatrisch Centrum (FPC) Dr. S. van Mesdag.

